काठमाडौं, १ वैशाख । आजबाट विक्रम संवत् २०८३ को सुरुआत भएसँगै देशभर नयाँ वर्ष उत्साहपूर्वक मनाइँदैछ । नयाँ वर्षलाई नयाँ आशा, उमङ्ग र सकारात्मक परिवर्तनको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ । वर्षको पहिलो दिन आज मानिसहरूले एकआपसमा शुभकामना आदानप्रदान गर्दै खुसी साटासाट गरिरहेका छन् ।

नेपालमा वैशाख १ गतेलाई परम्परागत रूपमा नयाँ वर्षको सुरुआती दिनका रूपमा मानिन्छ । प्राचीन संवत् मानिने विक्रम संवत्को आज पहिलो दिन भएकाले यसको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्व पनि विशेष रहेको छ । विश्वका विभिन्न देशमा फरक–फरक समयमा नयाँ वर्ष मनाइने भए पनि नेपालीहरूका लागि वैशाख १ विशेष दिन हो ।

खगोलशास्त्रीय हिसाबले पनि आजको दिन महत्वपूर्ण मानिन्छ । सूर्यले मीन राशिबाट मेष राशिमा प्रवेश गर्ने दिन भएकाले यसलाई मेष सङ्क्रान्ति पनि भनिन्छ । सूर्यको गतिसँग सम्बन्धित भएकाले विक्रम संवत् वैज्ञानिक आधारमा आधारित रहेको विद्वानहरू बताउँछन् ।

नयाँ वर्षको अवसरमा मानिसहरूले विगत वर्षको समीक्षा गर्दै आगामी दिनका लागि नयाँ लक्ष्य र योजना बनाउने गर्दछन् । सफलता हासिल गर्ने र असफलता दोहोरिन नदिने सङ्कल्प गर्ने परम्परा पनि रहेको छ ।

आज बिहानै स्नान गर्ने, घरपरिसर सफा गर्ने, मठमन्दिरमा पूजा–आराधना गर्ने, मिठा परिकार खाने तथा आफन्त र साथीभाइसँग भेटघाट गरी शुभकामना साटासाट गर्ने चलन व्यापक छ ।

विदेशमा रहेका नेपालीहरूले पनि वैशाख १ लाई विशेष महत्वका साथ मनाउँदै आएका छन् । यसै अवसरमा भक्तपुरमा परम्परागत बिस्का जात्रा पनि आयोजना गरिन्छ भने तराई क्षेत्रमा सहलेश फूल फुल्ने विश्वासका कारण यस दिनको छुट्टै धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व रहेको छ ।